Door Cetacean Lifestyle

Wanneer het woord dolfinarium valt, dan gaat het vaak al snel naar het onderwerp dat de dolfijnen uit het wild zijn gevangen en dat ze door hoepels moeten springen. Twee dingen die al decennia lang niet meer gebeuren, maar toch blijft dit beeld hangen.

Het is in Europa al meer dan 40 jaar verboden om dolfijnen en andere walvisachtigen uit het wild te vangen. Een uitzondering daarvan zijn dieren die zijn opgevangen.

In contrast: Wat je misschien zal verbazen is dat ondanks dat veel huisdieren tegenwoordig kunnen worden gefokt of gekweekt, Er vandaag de dag nog steeds aanzienlijke aantallen dieren uit het wild gevangen voor de huisdierenhandel. Met name aquariumvissen. Naar schattingen wordt bijvoorbeeld gedacht dat ongeveer 90% van de zeeaquariumvissen bij mensen thuis uit het wild afkomstig is, maar ook hele gangbare zoetwatervissen zoals algeneters, corydoras, platy's, tetra's en zwaarddragers worden nog uit het wild gevangen. Vaak is het helaas nog steeds goedkoper om ze te vangen dan ze zelf te fokken. Veel mensen hebben dus onwetend wildvang dieren in huis en dragen hier dus onvrijwillig aan bij! ook als zij hier niet achter staan.

Opvallend genoeg veranderen regels en de praktijk vaak sneller dan het beeld dat mensen in hun hoofd hebben. Ook als een sector al tientallen jaren verandert, blijven oude ideeën vaak bestaan. Wat in de jaren 60' nog normaal werd gevonden, zien we nu veel vaker als iets dat ethisch niet meer kan. Zelfs als het (zoals het bovenstaande voorbeeld laat zien) dus nog gewoon onder onze neus wordt uitgevoerd en bestaat!

Boven: het Dolfinarium in 1965 en nu. Hoe eerlijk is het om het park te beoordelen op een beeld van meer dan 60 jaar oud? En hoeveel zin heeft dit eigenlijk?

Het ondenkbare van gisteren

Hoe we het ook wenden of keren; Het verleden is voorbij. Het Dolfinarium bestond in 2025 maar liefst 60 jaar! Het park opende in 1965. Jaren geleden hadden we hele andere normen en waarden. Om een paar voorbeelden te noemen:

-Handel in bedreigde dieren en planten werd pas vanaf 1975 internationaal strak aangepakt.
Het CITES-verdrag trad in werking op 1 juli 1975. Pas toen werd internationale handel in bedreigde soorten echt in een wereldwijd juridisch kader gezet.

-Commerciële walvisvangst werd niet in de 19e eeuw, maar pas in de jaren 80 internationaal stilgezet.
De Internationale Walvisvaartcommissie nam in 1982 het besluit voor een stop op commerciële walvisvangst en dat ging pas volledig in vanaf 1986. Dat betekent dat grootschalige commerciële walvisjacht nog verrassend recent als normaal werd gezien, sommige landen zoals Japan en IJsland gaan hier zelfs tot vandaag de dag mee door.

-Brede bescherming van habitat en soorten in Europa kwam pas in 1992! De Europese Habitatrichtlijn werd de basis voor veel moderne natuurbescherming in Europa, inclusief het Natura 2000-systeem.

-Een “human zoo” bestond nog in 1994, waarbij inheemse volkeren uit Afrika werden tentoongesteld in een dierentuin in Nantes. Hier werd in 1994 "Bamboula’s Village" geopend, een attractie waarin een dorp uit de Ivoorkust met echte mensen werd tentoongesteld voor bezoekers!

-Roken was normaal in vrijwel alle binnenruimtes, ook met kinderen en dieren in dichte nabijheid. In Nederland gold het rookverbod voor horeca pas vanaf 1 juli 2008.dat Binnen-rookruimtes zijn zelfs pas sinds 1 januari 2022 verboden. Ook het actief inperken van single-use plastic is pas enkele jaren echt actief bezig, terwijl we al jaren weten hoe slecht dit is voor zowel de natuur als onszelf.

Kortom

Wat gisteren normaal was, is vandaag ondenkbaar.

In de afgelopen decennia zijn we behoorlijk veranderd in normen en waarden en ook gegroed in het beschermen van dieren en natuur. Ja, de eerste dieren voor dolfinaria zijn in de jaren 60' en 70' in het wild gevangen. Dat was toen 'normaal' en de norm. In de jaren 80' werd dit vervolgens verboden. Niemand die nu nog in het Dolfinarium werkt is een voorstander van wat er toen is gebeurd. Niemand die er nu werkt zou dieren uit het wild willen halen of staat hier vandaag de dag achter! Het feit is echter wel dat de nakomelingen van die dieren nu nog steeds grootschalig onder menselijke zorg leven en niet kunnen worden uitgezet. Zij zijn er nu eenmaal, door keuzes die in het verleden zijn gemaakt.. en er moet goed voor ze worden gezorgd. Uiteraard geldt dat  ook voor alle andere diersoorten onder menselijke zorg, die uiteindelijk allemaal van wilde populaties afstammen.

Vaak wordt er geroepen "breng ze naar een sanctuary" oftewel een zeereservaat, waar ze natuurlijker kunnen leven. Er leven honderden dolfijnen in dierenparken in Europa en ongeveer 2000 dieren alleen al in Westerse dolfinaria, aquaria en dierenparken. Momenteel is er slechts één 'sanctuary' project operationeel in de hele wereld. Dit ligt in IJsland. Hier is men al bijna zeven jaar bezig om twee beloega's aan een natuurlijke omgeving te laten wennen. Met veel stress en blijvende gezondheidsproblemen als gevolg. De dieren hebben momenteel slechts 6,4% van de bijna zeven jaar die ze nu in IJsland zijn buiten gespendeerd. De rest van de tijd zitten ze in een klein noodbassin op het land.

Deze 'sanctuaries' zijn dus op het moment geen oplossing. De meeste andere sanctuary-projecten bevinden zich nog in de planningsfase of zijn vertraagd, geannuleerd of volledig stopgezet. Zelfs als alle momenteel voorgestelde projecten daadwerkelijk zouden worden gebouwd, zou hun gezamenlijke capaciteit waarschijnlijk slechts enkele tientallen dieren kunnen huisvesten. Dat is slechts een ongelofelijk klein deel van het totale aantal dolfijnen en andere walvisachtigen dat momenteel onder menselijke zorg leeft.

Intussen hebben dolfinaria, aquaria en dierenparken die walvisachtigen huisvesten de laatste decennia een enorme groei doorgemaakt!

Zorg en welzijn zijn beter dan ooit, educatie staat centraler dan ooit en de dieren onder menselijke zorg dragen bij aan zeer nuttige onderzoeken die hun wilde soortgenoten meer dan ooit nodig hebben! Daarbij sluiten steeds meer parken die niet aan deze standaarden kunnen en/of willen voldoen.

Laten we focussen op de groei en professionalisering van dierenparken die daarmee het welzijn van de dieren verbeteren in plaats van de focussen op het sprookjes-einde van een 'sanctuary' of zee-reservaat wat op het moment gewoonweg niet bestaat en het welzijn van de dieren absoluut niet verbeterd!

 Door: Robin DV (Cetacean Lifestyle)

Vorig jaar bezochten we dolfijn Kai in Rancho Texas Park in Lanzarote. Kai (in Rancho Texas ook wel "Kay" genoemd) is een mannelijke tuimelaardolfijn, geboren in 2010 in het Dolfinarium. Hij was door pech bij de andere geboortes ook het enige jonge dolfijntje van dat seizoen, dus hij was echt de 'baby' van de groep. Meestal waren er meerdere jongen tegelijk. Zijn ouders zijn Nynke en K'ulu'ta. Nynke is een vrouwtje dat op fokleen was vanuit Tiergarten Nürnberg en daar nu nog steeds leeft, zij heeft een aantal jaren in Harderwijk doorgebracht en ook nog een dochter gekregen genaamd Zoë, een halfzus van Kai dus! Kai's vader Kulu'ta was de eerste dolfijn die ooit in de Dolfijnendelta van het Dolfinarium is geboren. Kai groeide op tot een speels jong diertje en later werden er ook nog andere jongen geboren in het Dolfinarium, waar hij het goed mee kon vinden. Op 13 juni 2013 verhuisde hij naar Tiergarten Nürnberg, waar zijn roots als het ware liggen, omdat zijn moeder daar vandaan komt. Hij was toen dus drie jaar oud. Kai is inmiddels al lang niet meer dat kleintje van toen! Wat is hij groot en imposant geworden, maar ook nog steeds heel herkenbaar. WE mochten heel dichtbij hem komen achter de schermen en spraken met zijn huidige verzorgers over hoe het hem vergaat in Rancho Texas. In Harderwijk kon je hem vooral herkennen aan zijn lichte kleur met een soort witte waas die zijn moeder Nynke ook heeft. Hij is inmiddels iets donkerder geworden, (wat meestal gebeurt als de dolfijnen uit Harderwijk naar warme landen gaan) maar niet zo donker als de andere dieren die we al in andere parken bezocht hebben. Hij is nog steeds het lichtst-gekleurde dier en het op één na grootste dier van Rancho Texas. De dolfijnen zijn daar voornamelijk opgedeeld in twee groepen en Kai is van zijn groep het dominante dier. Zeker geen baby meer dus!

Boven: Kai in Dolfinarium Harderwijk, hij is daar geboren in 2010. Inmiddels leeft hij in Rancho Texas Park, een themapark en dierentuin op het Canarische eiland Lanzarote.

Rancho Texas Park is een themapark en dierentuin op het Canarische eiland Lanzarote. Het park is een soort van mix tussen een dierentuin, waterpark en themapark met een 'Western' thema. Dit is nu z'n typisch geval van een park wat niet is wat het op het eerste gezicht lijkt! Als je foto's of reclame opzoekt lijkt dit zo'n typische toeristische trekpleister met een 'leuk', toerist-vriendelijk thema. Cowboys en Indianen hebben verder namelijk weinig te zoeken op een Canarisch eiland zul je misschien denken. Toch heeft dit een verrassende en logische reden: De kolonisten die de stad "San Antonio" in de staat Texas uit de VS hebben gesticht kwamen oorspronkelijk uit Lanzarote! Wanneer je je verdiept in Rancho Texas is dit park veel meer dan gewoon een themapark. Zo is dit één van de weinige parken die een 0% "carbon footprint" heeft. Normaal gesproken verbruiken toeristische parken juist heel veel energie om de tienduizenden tot honderdduizenden bezoekers te kunnen voorzien van alle gemakken. Rancho Texas Park wekt alle energie zelf op. Dit is dus het enige dagje uit waarbij je ook nog 100% milieubewust bezig bent! Daarbij doet de reputatie als themapark het echt geen eer aan. Wat een prachtige dierentuin is dit! Zo mooi onderhouden, schoon, de dieren zien er fantastisch uit en hebben veel verrijking. Dit park gaat makkelijk in onze top 5 van Europa! Iets wat je niet meteen denkt bij de afbeeldingen en het promotiemateriaal dat je op internet kunt vinden, die vooral focussen op het Western thema.

Ook werken ze onder de volgende twee 'voorwaarden', Voorwaarde 1: Alle winst die verdient wordt gaat weer terug naar investeringen om het park en haar faciliteiten te verbeteren. Daarbij is er ook samenwerking met organisaties die zorgen voor ontwikkeling, vooruitgang en verbetering van de levenskwaliteit van de eilandbewoners op Lanzarote. Dit geldt ook voor alle evenementen of campagnes in het park en bij de uitvoering van elke activiteit. Rancho Texas is heel trots op het feit dat dit park volledig voor en door de inheemse eilandbewoners wordt gerund. Voorwaarde 2 is:  Ze accepteren alleen dieren die onder menselijke zorg zijn geboren en waarbij het verblijf in Rancho Texas een verbetering is van de levensomstandigheden waarin de dieren eerst leefden. Rancho Texas heeft vanwege dit beleid verschillende dieren geadopteerd en opgevangen vanuit plaatsen zoals circussen, dieren in beslag genomen door de douane, dieren uit laboratoria of vanuit andere ongewenste leefomstandigheden, waar er geen gezonde of geschikte leefomgeving  meer was voor deze dieren. In Rancho Texas hebben ze inmiddels een beter en veiliger thuis gevonden. Zo ook een aantal mannelijke tuimelaar dolfijnen, die door het mannenoverschot in Europese dolfinaria geen plek hadden om naartoe te verhuizen. In het Dolfinarium van Rancho Texas leven zij in een mannengroep, net zoals tuimelaars in het wild ook doen. Vandaag kijken we naar dit interessante themapark, dat veel meer is dan het op het eerste gezicht lijkt!

Boven: Baby Kai zwemmend me zijn moeder Nynke een paar uur nadat hij werd geboren en springend in de Dolfijnendelta. Zijn lichte kleur maakte hem toen erg herkenbaar.

De verrassende geschiedenis en visie Rancho Texas Park in Lanzarote

De stad San Antonio in de staat Texas van de Verenigde Staten is gesticht door 10 Canarische families, waarbij er 7 uit Lanzarote kwamen. Van de drie overige families kwam er één uit Gran Canaria, één uit Tenerife en één uit La Palma. In totaal waren het 55 mensen, waarvan er 43 uit Lanzarote kwamen, het overgrote deel dus. Hierdoor zijn er veel Canarische invloeden ingebakken in de echte "Western" stijl die we tegenwoordig associëren met Texas. Rancho Texas werd op 29 november 2002 geopend. Dit was met het doel de inwoners van Lanzarote te eren die op 20 februari 1730 voor de eerste keer ooit Teguise verlieten en als eerste in een sloep naar het eiland Tenerife gingen. Van daaruit zijn ze op 15 maart van hetzelfde jaar naar Havanna in Cuba gereisd. Daarna zeilden ze naar Veracruz in Mexico en begonnen op het land aan een karavaan, waarbij ze allerlei soorten problemen en ontberingen doorstonden, een lange reis om zich te vestigen en te stichten wat we tegenwoordig kennen als San Antonio in Texas. De 'Sherrif' van het park is ook nog echt familie van de kolonisten die naar Texas zijn gevaren. Los van een leuk dagje uit is er dus ook veel aandacht besteed aan geschiedenis. Dit themapark is al lang geleden begonnen met het verzamelen van alle mogelijke informatie over de kolonisten uit Lanzarote, zodat de geschiedenis van alle Canariërs die, hun huizen en land verlatend, op weg gingen naar de Nieuwe Wereld bewaard blijft. Met in het speciaal een eerbetoon aan de mensen uiteindelijk de eerste burgerlijke nederzetting in de staat Texas vormden.

Één van de grote uitdagingen van Rancho Texas is de totale inzet voor duurzaam toerisme. Het doel hierbij is om als voorbeeld te dienen voor andere toeristische parken en attracties en aan te tonen dat de kwaliteit van toeristische diensten en duurzaamheid twee dingen zijn die hand in hand kunnen gaan. De duurzaamheid van Rancho Texas omvat een enorm zonnepanelen-park. Een installatie die gebruik maakt van de zogenaamde fotovoltaïsche energie. Ook is er een installatie van fotostations voor het opladen van voertuigen, geothermische airconditioning, circulair afvalbeheer, nul kilometer boomgaarden, chemicaliënvrije waterbehandeling en digitale monitoring van het verbruik om onderhouds- en milieueducatieprogramma’s te beheren. De fotovoltaïsche installatie produceert jaarlijks 3.197MWh schone energie en bespaart 21.467 ton CO₂ per jaar, het equivalent van het verbruik van 916 eengezinswoningen. Overdag wordt er een overschot aan energie geproduceerd dat in het elektriciteitsnet wordt gepompt en de behoeften van het nachtverbruik ruimschoots compenseert. In totaal zijn er zo'n vierduizend fotovoltaïsche zonnepanelen die het leven van meer dan 360 dieren in het park mogelijk maken, zonder ook maar één druppel fossiele brandstof te verbranden!

Ook wordt er in Rancho Texas aan de bouw van een geothermische energiecentrale gewerkt, die deel uitmaakt van het waterpark. De installatie maakt gebruik van de natuurlijke uitwisseling van warmte die uit de aarde komt om de zwembaden, douches, warm water in bars en restaurants te verwarmen en de airconditioning van het hele park te voorzien. Ook worden er géén chemische producten in het waterpark gebruikt dankzij een koper-zilverionisatiefiltratieproces. Dat desinfectie zonder agressieve, chemische middelen mogelijk maakt en de waterkwaliteit aanzienlijk verbetert. Dit systeem, in combinatie met het gebruik van zoutchlorinatoren, wordt in alle waterfaciliteiten gebruikt. Door een bezoek te brengen aan Rancho Texas heb je dus niet alleen een super leuke dag, maar eer je ook de geschiedenis en draag je bij aan het welzijn van zowel de dieren als de inheemse bewoners van Lanzarote. Daarbij ben je dan ook nog milieubewust bezig, omdat dit één van de, al niet het minst verbruikende dagje uit is in Europa. Echt heel bijzonder en iets wat je niet verwacht van een toeristisch uitje of themapark.

Jaren terug ontstond er een overschot van mannelijke tuimelaars onder menselijke zorg. Dit was het gevolg van de zeer succesvolle fokprogramma's die in Europese dierenparken zijn behaald met de tuimelaar. Deze fokprogramma's zijn natuurlijk ontzettend nuttig. Ze stimuleren het natuurlijke gedrag van de dieren zoals paren en het opvoeden van jongen en de sociale hiërarchie. Ook zorgt een succesvol fokprogramma ervoor dat de soort kan worden behouden binnen de Europese parken en er uitwisseling kan zijn van dieren. Bovendien kunnen er ook veel onderzoeken worden gedaan in dierenparken op het gebied van voortplanting die in het wild vrijwel onmogelijk zijn. Toch creëerde het uiteindelijk door het grote succes een probleem; in een stabiele familiegroep dolfijnen kunnen niet teveel mannetjes leven. Dit is overigens lang niet alleen bij dolfijnen zo, maar bij veel diersoorten die in familieverband leven. Denk aan gorilla's, zeeleeuwen en olifanten. Ook daar staan dierentuinen voor uitdagingen wanneer er veel mannetjes worden geboren en die ergens geplaatst moeten worden. In het wild worden bij tuimelaars de jonge mannetjes die seksueel actief beginnen te worden vaak verjaagd uit de groep door de volwassen dieren. Deze jonge mannetjes vormen dan vaak samen vrijgezellen groepen, de zogenaamde "Bachelor groups". Dit gebeurt overigens bij nog veel meer diersoorten, zoals bijvoorbeeld herten, zeeberen, en leeuwen. Soms voegen mannetjes van deze vrijgezellen groepen zich weer bij een andere familiegroep, maar vaak blijven deze mannengroepen ook gewoon voor altijd bij elkaar. Het paren gebeurt dan als zij eventueel een groep vrouwtjes tegen komen, maar de mannetjes vertonen ook onder elkaar paargedrag. Dit is in dolfinaria natuurlijker lastiger na te bootsen dan in het wild, maar niet onmogelijk. Sinds een aantal jaren zijn sommige dolfinaria zich gaan specialiseren in het houden van mannengroepen. Dit is echter maar een klein deel van de parken, het overgrote deel van de dolfinaria heeft nog steeds familiegroepen met beide geslachten door elkaar. Er zijn trouwens onder hetzelfde principe ook mannengroepen van andere diersoorten in dierenparken. Zoals bijvoorbeeld de gorillagroep in Loro Parque Tenerife.

Om deze reden heeft Rancho Texas vrij recentelijk een dolfijnenverblijf gerealiseerd. Hier hebben verschillende mannetjes uit andere Europese parken, die geen andere plek hadden om naartoe te gaan een nieuw thuis. Zij moesten het park waar ze geboren werden verlaten omdat ze verwant waren aan meerdere dieren en/of de groepssamenstelling niet meer ideaal was, waardoor er conflicten ontstonden tussen de dieren. Sommige dieren hadden ook specialistische medische zorg nodig die extra aandacht vergde. De introductie van het dolfinarium in Rancho Texas was dan ook zeer welkom en veel Europese parken hebben met smart gewacht op de bouw, die meerdere keren vertragingen op liep. In 2016 was het dan zo ver!  Op 26 november verhuisden Noah en Kai vanuit Tiergarten Nürnberg en de broers Darwin en Diego vanuit Zoo Duisburg naar Lanzarote. Na een succesvolle introductie werden zij op 25 maart 2019 vergezeld door Rocco uit Dolfinarium Harderwijk en Mattie, Julito en Team uit Mundomar Benidorm. Rocco is helaas twee jaar geleden overleden aan een verwonding aan zijn borstvin die hij al bij aankomst had. De overige mannetjes leven vandaag de dag nog allemaal in Rancho Texas. De tuimelaars leven in een habitat met een wateroppervlak van 1.200 vierkante meter, een diepte van zes meter en zeven miljoen liter zeewater. Het dolfinarium is gevormd naar de caletones (stranden) van Lanzarote, met name de Caletón Blanco bij Órzola. In het dolfinarium beschikt men over de meest geavanceerde technologieën voor waterbehandeling zonder gebruik van chemicaliën. De dolfijnen doen hier mee aan trainingen, educatieve shows en interactieve programma's met bezoekers.

Boven: Het Dolfinarium van Rancho Texas Park. Hier leeft een mannengroep tuimelaardolfijnen. wat uitdagingen met zich meebrengt, al gaat het team hier geweldig mee om!

In Rancho Texas leven verschillende 'bekenden' van mij; dolfijnen die we al in andere parken hebben gezien of zelfs zien opgroeien. Dat is het leuke van deze interesse; je ziet dieren groeien en ontwikkelen en je komt ze later weer tegen in andere parken. De eerste is natuurlijk Kai uit Dolfinarium Harderwijk, die de bezoekers van Harderwijk letterlijk al vanaf zijn eerste uren gezien en gevolgd hebben. Kai werd op 21 augustus 2010 geboren. Zijn ouders zijn Nynke en K'ulu'ta. Nynke was dus het vrouwtje dat op fokleen was vanuit Tiergarten Nürnberg en daar nu nog steeds leeft. K'ulu'ta was de eerste dolfijn die ooit in de dolfijnendelta van het Dolfinarium is geboren. Helaas is K'ulu'ta niet meer in leven, Kai's opa genaamd Prince nog wel. Dan zijn er nog Darwin en Diego uit de dierentuin in Duisburg, deze dierentuin ligt dicht bij de Nederlandse grens. Darwin is de zoon van Daisy en werd op 20 augustus 2011 geboren, Diego is de zoon van Pepina en werd op 5 september 2011 geboren. De vader van beide dieren is Ivo. Deze 3 ouderdieren leven nog steeds in Zoo Duisburg. Verder is er nog Noah, de oudste van de groep. Hij werd op 16 november 1993 geboren in Tiergarten Nürnberg. Zijn ouders zijn de iconische Eva en Moby, twee dieren uit Tiergarten Nürnberg die verschillende jongen hebben gekregen. Beiden zijn inmiddels overleden, maar heel erg oud geworden! Moby was voor zijn dood in 2018 de oudste mannelijke dolfijn onder menselijke zorg. Hij werd maar liefst 58 jaar oud, een immense leeftijd aangezien mannetjes in het wild de 30 met moeite halen. Dan zijn er nog Mattie, Julito en Team uit Mundomar Benidorm. Dit park bezochten we een jaar eerder. Mattie is de zoon van Alpha en werd op 25 september 2005 geboren. Julito is de zoon van Aqua en hij werd op 17 juni 2009 geboren. Team, de zoon van Camino werd op 21 juni 2013 geboren. Hij heette eerst "Augustín", maar is later hernoemd. De vader van alle drie is Eduardo, de originele fokstier van Mundomar. In Rancho Texas leeft een groep van met name jonge mannetjes dus. Wat een uitkomst is wanneer er in de toekomst weer gefokt gaat worden met tuimelaars. Zo is er altijd een 'reserve' groep aan genetica betreft mannelijke dieren zonder dat de groepssamenstelling in andere parken uit balans is. Ook kunnen vanuit hier de mannetjes eventueel weer naar een ander park verhuizen om mee te doen met het fokprogramma. Momenteel is er een stop op het fokken van tuimelaars in Europese dierenparken, aangezien er een gezonde en stabiele populatie is in de parken. Zo wordt overschot van dieren en het onnodig moeten transporteren van dolfijnen voorkomen. 

Kai zag er heel goed uit! Bijna onherkenbaar van dat jonge dier in Harderwijk, maar aan zijn gezicht zag je dat hij het is. Hij is dus van zijn groepje de baas, maar niet de baas van de hele groep dolfijnen. De meest dominante dolfijn in Rancho Texas is Noah, Hij is makkelijk te herkennen als de grootste en donkerste van de groep. Als de hele groep samen zwemt is hij dominant. Al wil Kai dit nog wel eens testen. Om rust in de groep te behouden zijn de dieren daarom voornamelijk in twee groepen gesplitst als zij zonder aanwezigheid van een trainer zwemmen, zodat er geen conflict komt tussen Noah en Kai als zij bijvoorbeeld beiden de aandacht van een trainer willen. De groep in Rancho Texas leek echt super in balans op deze manier. Vaker is een mannengroep heel erg druk en is er continu strijd om de hiërarchie. Hier zijn de dieren juist heel rustig en hebben ze bijna geen diepe rakemarks (krassen die ontstaan door onderling spelen, conflicten of ander sociaal gedrag), wat ook duidt op een duidelijke rangorde, zonder heftige conflicten. Zelden hebben we zo'n rustige mannengroep gezien, die er ook zo goed uitzien en zo goed gemanaged wordt! We hebben het dolfinarium in Rancho Texas zowel voor als achter de schermen bekeken. Alles was zeer schoon en geordend. Er staat dagelijks een groot team voor de dolfijnen klaar om ze te verzorgen en verrijkt te houden. Iedere voorstelling is anders van volgorde en er wordt van te voren helemaal besproken wat de dieren in welk segment doen zodat zij iedere keer een nieuwe ervaring hebben en nooit verveeld raken. Ze veranderen zelfs regelmatig de muziek zodat het niet voorspelbaar wordt voor de dieren! En wat een prachtig park is Rancho Texas Park! Het is echt een hoogwaardige dierentuin en niet alleen maar een "Cowboy en Indianen-park", wat je misschien wel verwacht als je naar het promotiemateriaal kijkt. Dit park staat officieel in mijn top 5 van mooiste parken die ik heb bezocht in Europa. Mis deze parel niet als je naar de Canarische Eilanden reist!

Boven: Kai in Rancho Texas Park. Hij zag er goed uit en leeft in een mannengroep waar hij het op één na dominanste dier is. Zijn dagen zijn heel gevarieerd,

 Door: Robin DV van Cetacean Lifestyle

Planéte Sauvage is een safaripark met Dolfinarium vlakbij Nantes aan de Franse, Atlantische kust. Hier leven drie dieren die voormalig uit het Dolfinarium komen. Dat zijn Parel, Amtan en Lucy. Net zoals bij eerdere edities bezochten we deze dieren om te kijken hoe het hen vergaat in andere dierenparken.

Boven: Amtan, Lucy en Parel in Dolfinarium Harderwijk. Inmiddels leven zij in Planéte Sauvage, een safaripark met Dolfinarium vlakbij Nantes aan de Franse, Atlantische kust.

Planéte Sauvage werd geopend in 1992, toen nog onder de naam "Safari Africain". Het bezoekersgedeelte zelf is niet heel groot en bestaat uit een klein voetgangers-gedeelte. De rest van het park bestaat echter uit  Safaripark met een 10 kilometer lange autoroute die door de dierverblijven heen loopt (zoals bij bijvoorbeeld Safari Park Beekse Bergen).  Bij de opening van het park leefden er zo'n 500 dieren, inmiddels zijn dit er zo'n 1000 van 150 verschillende soorten. In 1998 werd het park hernoemd naar "Planéte Sauvage" en opende een nieuw verblijf voor zeeleeuwen met bijbehorende zeeleeuwenvoorstelling, dit is het verblijf waar vandaag de dag de dolfijnen leven. Planéte Sauvage is een mooi aangelegd park met zeer ruime dierverblijven. De verblijven op de voetgangersroute zijn allemaal in een bepaald thema aangelegd. De enorme verblijven op de safari route bieden ook de mogelijkheid voor een aantal aparte combinaties. Zo leven zwarte beren samen met bisons en leven manenwolven samen met vicuñas. Voor alle dieren is ook verrijking aanwezig in het verblijf. Hoewel het park in een vrij kale (en in de zomer vrij droge) omgeving ligt, is er veel aandacht besteed aan beplanting en de algemene uitstraling. Je kunt in dit park ook een "off-road" experience boeken waarbij je samen met de rangers in jeeps of bussen nog dichter bij de dieren kunt komen. Ook zijn er verschillende mogelijkheden om tussen de dieren te blijven slapen in bijpassende lodges of tenten.

Al in de jaren 90' was er het idee om dolfijnen te gaan huisvesten in Planéte Sauvage. Dit leidde tot de bouw van een zeer groot dolfinariumcomplex in 1998. Het plan om dolfijnen in het park te huisvesten bracht echter vraagtekens en kritiek op bij dierenactivisten en door hun invloed vervolgens ook bij het publiek. Uiteindelijk kreeg het park een officiële weigering van het ministerie van Milieu en kregen zij geen toestemming voor de invoer van vier tuimelaars uit Aqualand Costa Adeje in Tenerife. Dit omdat er gebrek zou zijn aan een wetenschappelijk doel van het project. Het park verwelkomde daarom in 1998 Californische zeeleeuwen in plaats van dolfijnen. Toch zou er een jaar later een dolfijn worden gehuisvest in Planéte Sauvage; Op 17 augustus 1999 vingen zij een gestrande gestreepte dolfijn op. Dit mannelijke dier werd "Sammy" genoemd. Er werd een poging gedaan dit dier te rehabiliteren. Helaas overleed Sammy op 6 september 1999.

Een aantal jaren later kwam er opnieuw een mogelijkheid voor Planéte Sauvage om dolfijnen te gaan huisvesten; In 2005 werd het park overgekocht door het bedrijf Compagnie des Alpes. Dit bedrijf was destijds ook de eigenaar van Parc Astérix en Dolfinarium Harderwijk, twee andere parken die al tuimelaars in de collectie hadden. Dit maakte het aanzienlijk eenvoudiger om de dieren over te plaatsen van park naar park en het balletje ging rollen. Met de belofte meer aan educatie en onderzoek te investeren is het uiteindelijk gelukt om toestemming te krijgen voor het huisvesten van tuimelaars en in oktober 2008 arriveerden de eerste twee dieren: Thea en Amtan uit Dolfinarium Harderwijk. In december kwamen vervolgens Cessol, Péos en Mininos aan uit Parc Astérix. Eindelijk was het dan zo ver, in het seizoen van 2009 werd  "La Cité Marine" opnieuw geopend voor publiek. De zeeleeuwen hadden plaats gemaakt voor de vijf tuimelaars. Helaas overleed Thea al vrij snel, op 26 september 2011. Vervolgens overleed ook Mininos op 4 oktober 2012. Omdat er zo kort na de opening twee dieren waren overleden werd de zorg/huisvesting van de dolfijnen in het park in twijfel getrokken door het publiek en de politiek. De doodsoorzaken van de dieren werden onderzocht, maar konden niet worden gelinkt aan slechte huisvesting, zorg of iets wat direct met hun verblijf in Planéte Sauvage te maken had. In maart 2014 arriveerden er drie nieuwe tuimelaars: Spat en Parel uit Dolfinarium Harderwijk en Kite uit de dierentuin van Münster (Duitsland). Spat en Kite zijn dat zelfde jaar doorverhuisd naar Marineland Catalunya en Boudewijn Seapark, waar zij nu nog steeds leven.

Parel leeft nog altijd in Planéte Sauvage en heeft hier al meerdere jongen gekregen. In 2015 kwamen Galéo en Aicko vanuit Parc Astérix naar Planéte Sauvage en het mannetje Cessol keerde terug naar Parc Astérix.  In hetzelfde jaar werd Parel drachtig van haar eerste jong. Hierop werd haar tante Lucy van Dolfinarium Harderwijk naar Planéte Sauvage gebracht om te assisteren met de geboorte en zorg voor het kalf. Dit gebeurt namelijk ook in de natuur. Daar assisteren meer ervaren vrouwtjes, die vaak ook echt tante of familie zijn van de jonge moeders met de geboorte en de zorg van de jongen. Lucy arriveerde op 7 april 2015 en op 16 augustus 2015 werd Parel's eerste kalf geboren. Lucy werd samen met Parel en haar kalf geplaatst in een kraambassin. Dit ging helaas mis en er ontstond een gevecht tussen Parel en Lucy, het kalf is hierbij omgekomen. Achteraf werd gezegd dat Lucy nog niet genoeg gewend was in de groep en de rangen nog niet genoeg waren bepaald om de dieren samen te zetten. Ook in de natuur en in andere dolfinaria ontstaan dit soort gevechten om jonge dieren tussen dominante vrouwtjes. Een tragisch leermoment voor het nog onervaren team van Planéte Sauvage. Gelukkig is er ook goed nieuws: Parel heeft daarna nog drie gezonde jongen ter wereld gebracht: Nouma, een mannetje geboren op 14 september 2016, Kuma, een mannetje geboren op 7 mei 2019 en Pili, een vrouwtje geboren op 18 september 2022. Ook Amtan beviel van een mannelijk jong op 28 augustus 2016 genaamd Amani. Op 8 juni 2020 kreeg Amtan nogmaals een mannelijk jong, dit jong overleed helaas na 8 dagen aan een hartafwijking. Lucy kreeg eveneens een jong genaamd Yaqu op 4 oktober 2022. Hoewel dit park dus al meerdere keren negatief in het nieuws is geweest, hebben we besloten het dolfinarium van Planéte Sauvage zonder vooroordelen te bezoeken. Die ervaring was erg positief! Vooral betreft het verblijf en de zorg. Het is echt een groot complex! Veel groter dan we hadden ingeschat van de foto's. De bassins zijn enorm groot en zeer diep, er is overal actieve verrijking aanwezig. Zoals rotsen en kelp, waar we dieren ook actief mee zagen spelen. De dieren zagen er heel goed uit met weinig rakemarks (krassen die ontstaan bij onderling sociaal gedrag zoals stoeien, spelen of het bepalen van rangorde) wat duidt op een stabiele groep. De show heeft inmiddels plaats gemaakt voor een educatieve voorstelling zonder waterwerk en met natuurlijke gedragingen. Ook wordt er wetenschappelijk onderzoek gedaan met de dolfijnen.

Parel

Parel werd op 8 juni 2008 geboren in Dolfinarium Harderwijk. Haar ouders zijn Roxy en Prince. Beide ouderdieren leven nog steeds in Harderwijk, Er waren dat seizoen twee jongen; Spat en Parel. Zij zijn samen opgegroeid en aanvankelijk ook samen naar Planéte Sauvage verhuisd. Inmiddels is Parel de absolute koningin van Planéte Sauvage en het dominante vrouwtje van de groep. Haar drie zonen Nouma, Kuma en Pili leven nog samen met haar. Parel is een stuk donkerder geworden nu ze in Planéte Sauvage leeft. De jonge dieren in Harderwijk zijn altijd vrij licht, maar als ze naar warmere plekken verhuizen ze je dat ze erg donker worden. Parel is te herkennen aan haar zeer donkere ogen, waarbij het oogwit duidelijk zichtbaar is. Het gebied om haar ogen heen is heel donker, bijna alsof ze oogschaduw op heeft. Haar keel en buikzijde zijn niet wit, maar een beetje gelig of beige, dit was in Harderwijk ook al zo. Ook heeft ze aan één kant een rij kenmerkende krasjes op haar gezicht. Ongeveer ter hoogte van de lijn die van haar oog naar haar voorhoofd loopt. Dit kenmerk had ze ook al in Harderwijk! Verder heeft ze bijna geen krasjes of vlekjes op haar lijf, omdat de groep erg stabiel is en ze het dominante dier is van de groep. Parel is erg ondernemend en houdt alles in de gaten, je ziet haar altijd op de voorgrond en ze is altijd aan het onderzoeken.

Amtan

Amtan werd op 13 mei 2001 geboren in Dolfinarium Harderwijk. Haar ouders zijn Molly en Moby Dick. Molly leeft nog steeds in het Dolfinarium en Moby Dick was één van de originele vier dolfijnen van het Dolfinarium. Hij overleed in 2002 op de ongelofelijke leeftijd van 45 jaar oud! Ook Amtan is een stuk donkerder geworden, maar wel duidelijk nog wat lichter dan de andere dieren. In Harderwijk was ze echt heel licht, soms bijna wit en had ze dezelfde witte vlekjes en sproetjes als haar moeder Molly. Nu is ze meer egaal lichtgrijs. Amtan is vrij makkelijk te herkennen aan haar lange snuit met duidelijke onderbeet. Haar onderkaak is overdreven langer dan haar bovenkaak. Alle dolfijnen hebben dit een beetje, maar bij Amtan is het echt overdreven duidelijk, Het grappige is dat alle jongen van Molly dit lijken te hebben, maar bij Molly zelf valt het helemaal niet zo op. Qua karakter is Amtan het tegenovergestelde van Parel. Ze is erg terughoudend en bekijkt je van een afstandje voor ze op je af komt. Amtan heeft één jong in Planéte Sauvage, een mannetje genaamd Amani. Ze lijken ontzettend op elkaar en je moet af en toe echt goed kijken welke van de twee dieren je voor je hebt. Amani is nog iets kleiner en heeft wat meer krasjes. . Op 8 juni 2020 kreeg Amtan nogmaals een mannelijk jong, maar dit jong overleed helaas na 8 dagen aan een hartafwijking.

Lucy

Lucy is het oudste dier van Planéte Sauvage. Ze is geboren op 16 april 1989 in Seaworld Orlando in Florida. Haar ouders zijn Louise en Ralph. Lucy verhuisde op 7 juni 1997 naar Dolfinarium Harderwijk. Daar was ze met onder andere haar volle zus Roxy één van de eerste bewoners van de Dolfijnendelta. Roxy is de moeder van Parel, Lucy is dus de tante van Parel! In Dolfinarium Harderwijk kreeg Lucy 3 zonen: T'lisala, Kite en Rif. Lucy is dus al een ervaren moeder. Ze verhuisde daarom op 7 april 2015 naar Planéte Sauvage om Parel te assisteren met haar eerste bevalling. Helaas liep dit niet goed af en de twee dieren raakten in gevecht met elkaar. Hierbij is Parel's eerste kalf overleden. Lucy is makkelijk te herkennen. Ze is een zeer groot en stevig dier met kleine, diepgelegen kraaloogjes met daaromheen duidelijke cirkels. Haar rugvin is gekarteld en ze heeft een klein wit vlekje onder haar oksel. Lucy is al een ouder dier en bij ons bezoek moest ze worden onderzocht door de dierenarts. Ze heeft nog maar één werkend oog en toonde wat ongemak. Omdat ze hierdoor zwakte toonde gingen de jonge mannetjes haar wat meer lastig vallen. Tijdens ons bezoek achter de schermen kwam de dierenarts haar onderzoeken en mochten wij de andere dolfijnen lekker lang bezig houden met een extra lange speelsessie, zodat de dierenarts Lucy goed kon onderzoeken. Een geluk bij een ongeluk dus! Lucy werd zo geplaatst dat ze met haar goede oog de andere dieren in de gaten kon houden, zodat ze rustiger bleef tijdens het onderzoek. Dit geeft aan dat de verzorgers en de dierenarts de dieren heel goed kennen en zich aanpassen op het gedrag en wat de dieren fijn vinden. Erg prettig om te zien!

Door VTL Photography

Blackfish en de impact op het Dolfinarium

Naast The Cove is Blackfish een documentaire die de afgelopen jaren veel stof heeft doen opwaaien. Sinds de première in 2013 is Blackfish een veelbesproken onderwerp gebleven, met name binnen discussies over het houden van zeezoogdieren onder menselijke zorg. De documentaire richt zich voornamelijk op SeaWorld en Loro Parque. Hoewel Dolfinarium Harderwijk geen orka’s huisvest, wordt het park regelmatig genoemd in discussies die voortkomen uit de documentaire. Dit leidt tot een hardnekkige misvatting: veel mensen geloven dat de situatie die in Blackfish wordt geschetst, ook van toepassing zou zijn op het Dolfinarium.

Persoonlijk ervaar ik dit als bijzonder frustrerend. Daarom wil ik in deze blog toelichten waarom het onterecht is om het Dolfinarium te associëren met de misstanden die in Blackfish worden belicht. Er zijn in het Dolfinarium nooit ernstige incidenten gebeurd en het is kortzichtig om op basis van één documentaire alle parken over één kam te scheren.

De makers van Blackfish beweren dat orka’s niet thuishoren onder menselijke zorg en dat zij onder slechte omstandigheden leven. Er wordt onder andere gesteld dat de dieren antidepressiva zouden krijgen en dat jonge orka’s te vroeg bij hun moeders worden weggehaald. Daarnaast worden tragische incidenten gebruikt om agressief gedrag van orka’s te verklaren. Wat mij schokt, is de wijze waarop feiten en beelden zijn verdraaid om de kijker te overtuigen. Hoewel ik 1 keer in Seaworld Orlando ben geweest, weet ik natuurlijk niets over de werkwijze van het park. Maar zoals BlackfishSeaworld neer zet, zo heb ik dat niet ervaren toen ik daar was. Wat mij ook heel erg stoort is dat deze documentaire ook hier in Nederland wordt aangehaald in activistische campagnes.

Waar gaat Blackfish over?

Blackfish vertelt het verhaal van orka’s in onder menselijke zorg. De documentaire, geregisseerd door Gabriela Cowperthwaite, richt zich met name op de orka Tilikum. Deze orka leeft inmiddels niet meer, maar er zijn 3 dodelijke incidenten geweest waar hij bij betrokken was.

De film opent met voormalige SeaWorld-trainers die hun ervaringen delen. Al snel verschuift de focus naar Dawn Brancheau, de trainster die op 24 februari 2010 om het leven kwam tijdens een incident met Tilikum. In de jaren na zijn vangst in 1983 bij IJsland, was Tilikum betrokken bij drie dodelijke ongelukken: het eerste bij Sealand of the Pacific, en later twee keer bij SeaWorld. Ook de dood van Alexis Martinez in Loro Parque, enkele maanden eerder, wordt besproken. Deze tragische gebeurtenissen worden gebruikt om te betogen dat orka’s ongelukkig zijn in dierenparken en daardoor agressief gedrag ontwikkelen.

De feiten achter Blackfish

Helaas blijkt veel informatie in Blackfish onvolledig of zelfs misleidend te zijn. Tijdens het kijken naar de beelden zag ik het meteen. Hieronder enkele voorbeelden:

1. Werving van trainers

In de documentaire wordt beweerd dat iedereen met een 'goede uitstraling' kon worden aangenomen als trainer. In werkelijkheid moet je uitstekend kunnen zwemmen, een zware zwemtest afleggen en fysiek in topconditie zijn. Ook wordt je intern opgeleid.

2. Verdraaide beelden

Samantha Berg beweert op een bepaald moment op de rug van een orka te hebben gestaan. Echter, de beelden tonen Holly Byrd, die verklaarde dat zij pas na jarenlange ervaring waterwerk met orka’s mocht doen. Het fragment is afkomstig uit een backstage-video van SeaWorld’sBelieve-show met dus Holly, en niet uit Samantha’s tijd.

3. Onjuiste verhalen over eerste werkdag

Carol Ray vertelt dat ze op haar eerste werkdag direct het water in mocht met orka’s. In werkelijkheid duurde het maanden of zelfs jaren voordat een trainer waterwerk mocht doen, afhankelijk van ervaring en band met het dier.

4. Misleidende informatie over scheidingen van moeder en kalf

In Blackfish lijkt het alsof heel jonge orka’s abrupt bij hun moeders worden weggehaald. In werkelijkheid was orka Kalina al 4,5 jaar oud toen zij werd overgeplaatst. Is alsnog best jong maar zoals ze in Blackfish over lieten komen leek het alsof ze nog een baby was.

5. John Hargrove gebruiken als betrouwbare bron over Seaworld. 

In de documentaire wordt John Hargrove, een voormalig SeaWorld-trainer, opgevoerd als een betrouwbare bron. Hargrove werkte van 1993 tot 2012 als zeezoogdierentrainer in verschillende parken, waaronder twee SeaWorld-locaties. Tijdens zijn loopbaan bij SeaWorld raakte hij echter meerdere keren betrokken bij incidenten. Zo werd hij op non-actief gesteld na het mishandelen van een otter en werd hij bij een later dienstverband disciplinair gestraft wegens een ernstige veiligheids­overtreding.

Daarnaast werd door journalisten een vijf jaar oude mobiele-telefoonvideo verspreid waarop een zichtbaar dronken Hargrove een racistische belediging uit.

Opvallend is dat Hargrove zich pas kritisch over SeaWorld en de dolfinariumbranche is gaan uitlaten nadat hij deze had verlaten. Na zijn eerste ontslag heeft hij meerdere keren opnieuw gesolliciteerd bij dolfinaria, waaronder SeaWorld en bij Marineland Antibes. Bij beide parken werd hij aangenomen en beide parken waren vervolgens niet tevreden met zijn werkwijze. Als hij destijds daadwerkelijk van mening was dat de dieren slecht werden behandeld, ligt het niet voor de hand dat hij naar deze parken zou zijn teruggekeerd.

Pas toen er voor hem geen verdere kansen meer waren binnen de branche, keerde hij zich publiekelijk tegen dolfinaria, terwijl hij er jarenlang beroepsmatig deel van heeft uitgemaakt en daarvan heeft geprofiteerd.

6. Overdrijving van emotionele reacties

John Hargrove vertelt dat orka Kasatka extreem verdrietig was na het vertrek van haar dochter Takara. Hij verwijst naar een 'onderzoek' naar de geluiden van Kasatka, maar daarvan is geen bewijs gevonden. Bovendien werkte Hargrove destijds niet eens bij SeaWorld.Wat mij betreft dus heel merkwaardig dat dan juist hij hier iets over heeft verteld terwijl hij in die periode niet eens werkzaam was in Seaworld.

Straffen bij training

– Foto gemaakt in Sealand of the Pacific Canada in 1992. Een paar maanden voor de deuren van het park voorgoed dicht gingen.

Steve Huxter, voormalig directeur van Sealand, beweert dat orka’s werden gestraft door hen geen eten te geven als zij niet presteerden. Deze methode, die volgens hem werd gebruikt is meer dan 30 jaar geleden toegepast in Sealand. Maar wordt in de documentaire ten onrechte als standaard gepresenteerd. De dierenzorg is in al die jaren zo enorm vooruit gegaan. Er wordt overigens al jaren gewerkt met positivereinforcement. Dat bekent dat positief gedrag beloond wordt. Dieren zullen nooit gestraft worden wanneer iets niet goed gaat of wanneer ze even geen zin hebben. In het Dolfinarium maar ook in Seaworld krijgen de dieren altijd hun voedsel, ongeacht hun prestaties.

De werkelijke boodschap van Blackfish

Blackfish is gemaakt om emotie op te roepen en kijkers te choqueren, met als doel om zeezoogdierenparken wereldwijd in diskrediet te brengen. Wat veel mensen vergeten, is dat beelden gemanipuleerd en feiten uitvergroot kunnen worden. Ik vind ook dat deze documentaire niet genoemd kan worden in gesprekken over Dolfinarium. Het gaat over hele verschillende parken, en een diersoort dat al jaren niet meer in Dolfinarium leeft.

Feit blijft dat ondanks de negatieve publiciteit, SeaWorld, het Dolfinarium en andere parken wereldwijd nog steeds worden bezocht door vele mensen die zelf hun oordeel willen vormen en gewoon willen genieten van de dieren. Want uiteindelijk is het allemaal niet zo zwart wit als dat het in de media en op social media wordt beweerd.

We hopen dat steeds meer mensen zelf op onderzoek uit gaan en niet zomaar alles geloven wat er op sociale media te lezen is. Het is zo belangrijk om zelf onderzoek te doen – en niet alles klakkeloos te geloven wat je in een documentaire ziet. De werkelijkheid is vaak veel genuanceerder.